Noppenschuim in een Lijstje…

Pritex, tandenschuim of noppenschuim is te koop bij de bouwmarkt als geluidsisolerend materiaal. Het zijn grijze vellen opencellig schuim, meestal 50 x 100 cm met een dikte van 2,5cm en per twee verpakt. De prijs is rond de 10 euro per verpakking.
Er bestaan echter vele variaties op dit thema, in verschillende diktes en met verschillende profielen.

Rechts zijn de absorptiewaarden voor het 25mm noppenschuim van nevenstaande foto vermeld, met dank aan Sontech Lawaaibestrijding. Meer dan 80% absorptie van frequenties boven 700Hz! Tegelijk is ook te zien dat het spul helemaal niets in het lage middengebied doet, laat staan in het laag. Voor de redenen hiervoor kunt u de pagina's over basstraps en paneelabsorbers eens bekijken, waar het principe van de kwart golflengte demping wordt besproken.

Hoewel het noppenschuim slechts iets minder krachtig en naar onderen toe minder breedbandig absorberend is als het veel duurdere akoestische "Sonex" of "Illbruck", is noppenschuim niettemin een eersteklas en relatief goedkoop hulpmiddel bij het succesvol aanpakken van flutterecho, voor absorptie op het eerste reflectiepunt, of voor doelgerichte demping van het middengebied en het aanpakken van ongewenste lokale reflecties en feedbackproblemen door strategische plaatsing van modules of panelen.
Vanwege de gunstige prijs leent het schuim zich in elk geval voor allerlei soorten experimenten in de luisteromgeving, die maken dat u wat zicht krijgt op het gedrag van reflecties in combinatie met een krachtig absorptiemiddel.

Het materiaal heeft enkel voordelen: het is schoon, licht, onschadelijk voor de gezondheid en gemakkelijk te bewerken.
Het heeft eigenlijk maar één nadeel:
Het is lelijk.

SoundScapeS stelt u daarom "veredelde vellen tandenschuim" voor en verwijst daarbij naar de foto's die op deze pagina zijn afgebeeld.

Wilt u zelf ook dit soort panelen bouwen?
Dat is feitelijk niet moeilijk, noch heel kostbaar.

Men neme allereerst een grondplaat van spaanplaat of mdf, zo'n 10mm dik, met de afmetingen van het te gebruiken tandenschuim, plus de afmetingen van het houten frame – feitelijk de lijst -- waarin het schuim komt te liggen.

De foto's links en rechts laten een ongestoffeerd paneel zien met een simpele afgeronde randlijst op een bodemplaat waarop ook het noppenschuim is gelijmd.

Het houten raamwerk, bij voorkeur een stevig balkje van 2,5cm breed en 4-5cm hoog, wordt stevig op de grondplaat gelijmd als was het een lijst.

Het tandenschuim dat in de lijst is geplakt levert een raamwerk op dat met een akoestisch transparante stof naar eigen keuze bespannen kan worden.

Aldus ontstaat een lichtgewicht paneel, dat gemakkelijk aan de muur of tegen het plafond kan worden gehangen of geplakt.

Dat is in feite alles.

Wanneer SoundScapeS een akoestisch ontwerp voor nagalmbeheersing uitwerkt kan dit geschieden door het behandelen van complete oppervlakken, zoals bijvoorbeeld het plafond op een van de foto's hieronder.

Het kan ook geschieden met behulp van modulaire, gemakkelijk verhuisbare en strategische inzetbare vlakke panelen.

Door een kleiner oppervlak te gebruiken is het echter wel noodzakelijk om een krachtiger absorptiemateriaal te gebruiken dan bij het behandelen van een complete wand of plafond. Immers, het doel is uiteindelijk om op een van die twee manieren een bepaalde mate van absorptie te realiseren waaraan in de specifieke ruimte behoefte is.


naar boven

Alternatieven materialen voor het noppenschuim zijn soms zo mogelijk nog goedkoper, al kleven er nadelen aan het gebruik van glas- of steenwol.

De in de bouwmarkt verkrijgbare isolatieplaten of high-density glas- of steenwolplaten zijn zeer geschikt voor gebruik in een absorptiepaneel, omdat het van zichzelf al stevig geperste vezelplaten zijn. Dit in tegenstelling tot glaswolmatten, die nogal slap zijn. Hoewel die ook heel geschikt zijn zult u dan maatregelen moeten nemen om te voorkomen dat het materiaal na verloop van tijd naar onderen toe uitzakt.

Afhankelijk van de benodigde absorptie zal SoundScapeS u bij een akoestisch ontwerp voor nagalmbeheersing een aantal produkten voorleggen die in aanmerking komen om verwerkt te worden in een paneel.

Het is met dit soort krachtig absorberende materialen tegelijkertijd wel oppassen dat de nagalmtijd niet teveel wordt gekort in met name het hoge middengebied en het hoog. In dat geval is het namelijk beter om een materiaal te gebruiken dat enkel krachtig absorbeert in het middengebied, maar het hoog erboven zoveel mogelijk met rust laat.

Vlakke absorptiepanelen hoeven natuurlijk niet alleen maar tegen de muur te worden opgehangen. De uitvoering van dit soort panelen kent heel wat gezichten, afhankelijk van uw keuze en voorkeur. De rest van deze pagina bevat een selectie van die alternatieve toepassingen.

SoundScapeS wenst u veel bouwplezier toe en kan u desgewenst adviseren in een juiste materiaalkeuze.

Verticaal hangende panelen worden ook wel "baffles" genoemd en zij maken dankbaar gebruik van het principe van de "oppervlaktevergroting", zoals op de foto rechts goed te zien is.





Middels toepassing van baffles is veel meer absorptievermogen per oppervlakte-eenheid mogelijk dan met horizontaal hangende panelen of vlakke wandpanelen en dit kan een voordeel zijn bij ruimtes met een hoog plafond of in situaties waarin het plafond de enige mogelijkheid biedt waarlangs de nagalmtijd van de ruimte kan worden aangepast.

baffles: verticaal hangende absorptiepanelen creëren een absorberend oppervlak dat vele malen groter is dan het plafond zelf

De meest flexibele absorptiepanelen zijn die welke je neer kunt zetten ipv op te hangen. De praktijk wijst meestal uit of dit soort panelen zinvol zijn.

In opnamestudio's of demonstratieruimtes waarin veel verschillende opstellingen van apparatuur of muzikant worden toegepast kan het een voordeel zijn om panelen snel van plaats te laten wisselen.

Overigens kunnen wandpanelen ook snel van plaats wisselen als dat nodig zou zijn, door een ophangsysteem te monteren waarmee men ook schilderijen snel kan ophangen.

De panelen die je neer kunt zetten kunnen tweezijdig absorberend zijn. Het is zelfs mogelijk om zo'n paneel met twee verschillende absorptiezijden uit te rusten.

Verder is het ook mogelijk om vlakke absorptiepanelen uit te rusten met een holle ruimte achter de voorplaat, waardoor er aanvullende absorptie van het lage middengebied ontstaat.

Op dat moment is het absorptiepaneel namelijk tegelijk een paneelabsorber geworden. Wilt u meer lezen over paneelabsorbers, klik dan HIER.


naar boven

Niet iedereen ambieert een verlaagd plafond in de luisterruimte, maar is wel in staat om een andere plafondbehandeling toe te passen: "clouds".

Dit zijn doorgaans enkelzijdig absorberende vlakke absorptiepanelen, maar ze kunnen eventueel ook met een holle ruimte worden uitgevoerd en zijn dan tevens werkzaam in het lage middengebied als paneelabsorber.

Vlakke absorptiepanelen met een lattenprofiel verstrooien de opvallende geluidsgolven enigszins. Deze variant vormt een aantrekkelijk alternatief voor de bouw van diffusers, al kan het eenvoudige profiel niet werkelijk een echte diffuser vervangen.

Al met al zijn er nogal wat mogelijkheden om ook met behulp van losse, in principe goedkope en zelf te bouwen hulpmiddelen krachtig in te grijpen in de nagalmtijd van het middengebied en het hoog in de ruimte.

Gevaar voor overdemping is zeker niet denkbeeldig, omdat de toegepaste absorptiematerialen niet bepaald kinderachtig zijn in hun absorptiewaarden.

Wanneer u echter geleidelijk aan en experimenteel de verzameling panelen uitbouwt en zorgvuldig tracht in kaart te brengen welke plaatsen het meest geschikt zijn voor het aanbrengen ervan, zal dat overdempen in de praktijk best mee kunnen vallen.

Overdemping ontstaat gegarandeerd wanneer u hele wanden met akoestisch schuim zou gaan behandelen, maar ook wanneer u bijvoorbeeld een glaswol wandbekleding achter een gestoffeerde zichtafwerking plaatst. Dat komt vooral omdat deze materialen zo krachtig frequenties boven 2,5 tot 3kHz absorberen -- een frequentiegebied dat in de meeste situaties juist in meerdere of mindere mate moet worden ontzien.

Het is niet zinvol om het ene probleem (teveel nagalm) te ruilen voor een nieuw probleem (overdemping), hoewel overdemping in het begin wellicht aantrekkelijk kan 'klinken'.
Nagalmbeheersing is in de praktijk toch vooral een zaak van zorgvuldige dosering van materialen met specifieke absorptieve eigenschappen; het is niet het aanbrengen van zoveel mogelijk dempingspotentieel per oppervlakte-eenheid!


naar boven